عروض نوین شعر دری

توضیحات

 این یک مونوگراف تکمیل بوده که دارای پرپوزل هم میباشد شما میتوانید با پیام گذاشتن در وتسپ ما آن را دریافت کنید

وتسپ:۰۷۹۹۱۱۸۸۳۱

مونوگراف به صورت تضمینی بوده که نیاز به تغیرات ندارد و قبلا دفاع و ارایه شده است

---------------------------------------------

تاریخچه ی مختصر علم عروض :-

     « اول کسیکه در ادبیات عرب به تدوین وتنظیم و یا وضع این علم پرداخت، خلیل احمد بصری نحوی ( متوفی در حدود  170 ه . ق ) است . او به پانزده بحر قا ئل بود . بعد از خلیل ، ابو الحسن بلخی (معروف به اخفش اوسط ، متوفی 215 ه .ق )یک بحر به پانزده بحر افزود  .سرانجام علمای ایرانی عروض [= آریانای قدیم ] از قبیل ابوالحسن سرخسی بهرامی ( از شاعران قرن پنجم دوره غزنویان و صا حب تصا نیف غا یة العروضین و کنز القا فیه ) ، بوذر جمهٌر قاینی (=قسیمی در عصر غزنویان ) و منشور ی سمرقندی ( در عصر غزنویان) در اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم این علم را توسعه دادند . در اواخر قرن پنجم و اوایل قرن ششم امام حسن قطان مروزی ( حکیم معاصر رشید وطواط که در فتنه ی غز د ر سال 548 ه . ق به شهادت رسید و صاحب کتاب کیهان شناخت در هیئت است ) با اختراع دو شجره احزب و اخرم جهت استخراج اوزان مختلف ربا عی ره گسترش ربا عی کمک کرد  . سرانجام نوبت به شمس قیس رازی رسید . شمــس قیس در عروض ، کتاب بسیا ر مهم "المعجم فی معا ییر العجم "( تأ لیف در حدود سال  630 ه. ق ) را نوشت که تا امروز کا ملتر ین  مرجع و منبع برای مطا لعه در عروض سنتی است.»(30،ص 75)

     « ... اصل کتاب [المعجم ] به زبان عربی بود و بنا بر پذیرفتن سخن نا قــــدان بر این کتا ب ، شمس قیس ان را به دو کتا ب ، "المعجم فی معا ییر اشعار العجم "( به دری ) و " المعرب فی معایی اشعار العرب " ( به عربی ) نا م نها د . نویسنده این کتاب تأ لیف های دیگری داشته که تنها نام آن ها باقی است و خود شان از بین رفته اند ؛ چون :" الکا فی فی العروضین "و "حدائق المعجم". قیس درنگا رش اثر خویش از آثار پیشینیان از جمله « حدائق السحر » رشید وطواط ... و « غا یة العروضین » ابو الحسن بهرامی سر خسی و نوشته های امام حسن قطا ن مروزی ... بهره برده است . یکی از وجوه رجحان و بر تری این کتا ب بر آثار مشا به خود آنست که در المعجم مطا لب با توضیح و گسترش دیگری بیان شده و دیگر آنست که در استشهاد به ابیات ، همه جا بر یکی دو بیت که منطبق بر مضمون و موید بر مطلب است ، اقتصار نکرده ؛ بلکه احیا ناً قصاید مطول وقطعات و غزلیات به تمامی ایراد شده است و این نکته با توجه به اینکه از بخت بد غالب اشعار شعرای پیشین و گاه نام شا عر نیز به تاراج رفته حایز اهمیتی بسزا است.»(29،ص1و2،باتلخیص)

      « اهمیت این کتاب به حد ی است که جمیع آثار عروضی قبل از خود را تحت شعاع قرار داده ، چنان که امروزه ، از عروض دانان قبل از شمس قیس کتابی در دست نیست . بعد ازشمس قیس هم هیچ حرکت اصیلی درعروض رخ نداد وتمام کتابهای عروضی تحت تأثیر مستقیم المعجم نوشته شدند.

     تنها کتابی که میتوان آن را همسنگ المعجم شمرد" معایرالاشعار" خواجه نصیر طوسی است که درهمان زمان تألیف المعجم نوشته شده است و دربرخی از زمینه ها از نظر ابتکار واستقلال رأی بر المعجم سر است.»(30،ص 76)

             « کتابی بنام "حدائق الحقایق"، از شرف الدین محمد راضی تبریزی ( وفات 759 ) شاعر ونویسنده قرن نهم بر جای مانده است که شرح وبسط حدائق السحر وطواط است. از قرن هشتم کتاب دیگری بنام "الکافیه " در عروض و قافیه دردست است که از محمود بن عمر نجاتی است و به عروض نجا تی مشهور است .  جزاین کتاب ها ، کتاب عروضی از محمد بن خالد القرشی و کتاب دیگری بنام "جامع المختصر" درعروض و بدیع وقافیه از وحید تبریزی باقی مانده است که ظاهراً از روی آثار مفصل تلخیص شده است واحتمال دارد از قرن نــــــهم باشد . دیگر از کتاب های قابل ذکر "رسالة فــــی العروض "از عبد الرحمان جامی ، همچنین کتاب "عروض سیفی " معاصر سلطان حسین بایقرا و کتاب "بدایع الافکار فی صنایع الاشعار" ملا حسین واعظ کاشفی ( وفات 910 ) و رساله ای در علم قوافی از عطاءالمحمود حسینی.»(3،ص11)                                                     

             « درقرون اخیر ( از قرن 18 به بعد ) مستشرقان که به دلیل آ شنایی با عروض لا تین و یونان با ستان ، با تقطیع هجا یی آ شنا یی داشتند ، اشعا ر فارسی و عربی را بدا ن اسلوب تقطیع کردند و باب مطالعات جدیدی را گشودند . دردوران مشروطه که آ شنا یی با شعر اروپا یی حا صل شد ، بحث هایی هم در زمینه " نو کردن عروض " در گرفت . کسا نی چون عبد الحسین آ ینی و یحیی  دولت آ با دی و دیگران کوشش های در این زمینه کرده اند که کلاً سطحی بود و هیچ کدام موفق به ارائه نظریه بنیادی اصیلی نگشتند . در روز گار ما اشخا ص متعددی با شیوه های گوناگون به بحث در عروض پرداختند و برخی از آنان موفق به ارائه نظریات تازه ای گشتند که مجموعاً به عروض شکل علمی و تازه داد و توانستند گوهر ساده و بی پیرایه عروض را از میان غبار خروار ها نام و اصطلاح بیهوده و توجیهات غلط بیرون آ ورند.»(30،ص77)

«لذا بزرگان ومحققین این فن در صدد برآمده اند که عروض را به صورت علمی وبا زبان ساده به نسل جدید منتقل کنند؛ فرهیختگانی چون دکتر خانلری، استاد فرزاد مسعود،دکتر حمیدی شیرازی،علامه همایی،دکتر وحیدیان کامیار،دکتر شمیسا واستاد ابوالحسن نجفی دراین راه توفیقاتی داشته اند.»(47،ص5)

«درکشور ما دانشمندانی چون استاد عبدالحق بیتاب،پوهنوال محمد افضل بنوال واستاد واصف باختری درزمینه عروض[ به شیوه سنتی وقدیمی] آثار ارزشمند ازقبیل:" عروض وقافیه" ازاستاد بیتاب،"وزن شعر دری" ازاستاد بنوال و" مقالات انشاء" ازاستاد باختری را به عروض دوستان پیشکش نموده اند.»(39،ص3)                                                     

خلاصه تحقیق

حال که به پایان کار رسیده ایم؛شاید یک مفهوم روشن تری از وزن در ذهنمانتداعی شده باشد و مطالعه دقیق این رساله ،گام به گام ومرحله به مرحله شما ساده را به این گشایش موسیقیایی کشانیده باشد ؛البته به شرطی که درک شما، عموماًدرتمام مراحل بی جواب نمانده باشد.برای تدقیق سازی بشتر این درک،بیایید

اشتراک‌گذاری: