توضیحات

 این یک مونوگراف تکمیل بوده که دارای پرپوزل هم میباشد شما میتوانید با پیام گذاشتن در وتسپ ما آن را دریافت کنید

وتسپ:۰۷۹۹۱۱۸۸۳۱

مونوگراف به صورت تضمینی بوده که نیاز به تغیرات ندارد و قبلا دفاع و ارایه شده است

---------------------------------------------

لومړی فصل

1 . 1 . مجاز څه دی؟

دمجاز کلیمې لغوی معنی تجاوز کول یا تیریدل دي(1 : 2)

یعنی د یوې کلمې د وضعی یا لغوي معنی پر ځای دمجاز یا غیر وضعی معنی کارول د ادبپوهانو په اصطلاح له یو لفظ څخه به یوه مناسبت سره  غیر وضعي. . یعنې مجازي معنا اخستلو ته مجاز واي . که چيرې لفظ په هغه معنا کې استعمال شی د کومې : لپاره چې جوړ شو یوید.‎ ‏ حقيقټ دی او دهفې نه علاوه په بله هره معنا کي استعمال د لغت په اعتبار مجاز دۍ ۰

‎مثلا‏: د ووايو چۍ (احمد زمر دی) په دې مثال کې د زمري کلیمې نه مجاز یا غیر وضعی معنی مراد دی.  ځکه چې د زمري لفظ په لغت کې د د یو څیرونکی ځُناور لپاره جوړ شؤی دۍ اوس یو چاته د بهادرۍ یا بل مناسبت وجه زمری ویل  بل د لغت په اعتبار مجاز دۍ.(1 :2 )

موږ په ورځینی خبرو کې ډيرې کلمې په اصلي نه» ء بلکې په بله معنا کاروو لکه دیر پسته ژبه دی د ځناور دجنګ معاذه را او داسی نور...

د پورته لومُړۍ جملې نه مطلب دادی چې خبرې یې پستې دی.دلته په خبرو په ځای دبدن هغه غړی ذکر شوۍ چې خبرې ورباندې کيږي همدرنګه په د ويمه جملله کې له ځناور منظور خویه  بنی ادم دۍ موږ په پاسینیو جملو  یتو ېکو په دې پوهولي یو چې د ( (ژبه او ځناور) کلمې به اصلي اوحقيقي معنا کې نه دي  استعمال شوي.دويمه جمله کې د د ځناوره کلمې غیرحقیقي معنا ته په دې وجه زموږ پام اچېه جګړې له ډګرونو خو بنيآدمان راستنیږي هم باید له یاده ونه باسو چې د د کلمې د حقيقي او ۀ مجاز ماد ږکه یا مناسبت موجود وي.(2 : 2 )

1 . 1 . 1 . د مجاز ډولونه

مجاز په دوه ډوله دۍ

1 . 1 . 1 . 1 . مستعار مجاز

هغه مجاز ز دی چې د وضعي ضعي او مجازي معنا ترمنځ یې علاقه تشبيه وي.

1 . 1 . 1 .2 . مرسل‏ مجاز :

که د وصُعي او مجازی معناوو پاټ علاقه بې له تشبيه (ظرفیت، مظروفیت ، لاقت و بلاقت) بلل کیږی.  استعاره په لت کې د پر کي اتم تل دي. .عتې پد ګاریت ول د مشابهت په وجه یو لغت د بل پرځای کارو ۰(2 : 3)

 : استعاره هغه مجاز لاي به استعاره کې د متکلم اصلي ترض تشبيه ده. خو د مبالغې په صو رت يې افاده کوي مثلاً:که ږواېو د( بکټرګڼو ته یې اوښکې بهیږي» ږ په دې مل کي هره کله په خپله: وضعي معنا کارول شوې ده. عادي کلام ډی. کو تبيه او استعاره هم ټک ېه لیدل کيږي. که همدا جمله دا سی دا «ستزګو نه د اوښکو باران وریږي» په دې ې جمله کې اوښکې له .راق سر يه دي د اوښکو او د پا ران د څانلکو تردتڅ یو مشاپښټ موجود دی» ء چې دغه مشابهت ته په تشبيه کې وجه شبه ويل کيږي که ووایو چې؛ «د سترګو نه یې د بارا رر ن څاڅکي بهيدل» ږ په خپله وضه معنا نه. بلکې استعا ره او مجازي معنی .  شاعران نړۍ ته له خپل نظره ګوري او له همدې امله په خپلو شعرونو کې داسې کلمې کاروي چې په واقعي مانا نه وي او له هغه څه څخه چې د خلکو په ورځني ژوند کې کارول کېږي توپير لري. په لومړي نظر کې دا خبره عادي لوستونکي ته عجيبه ښکاري، خو شاعر لوستونکي ته يوه نښه او مشابهت ورکوي، تر څو د دې کلمې مانا معلومه کړي، چې په واقعي مانا نه کارول کېږي. د یو ساده مثال په توګه، تاسو ډیری وختونه موږ اوریدلي یاست چې ووایو، د بیلګې په توګه، "ما خپل سر وخوړ"؛ دلته مطلب دا دی چې ما خپل "ویښتان" پرې کړل او "سر" له "سر" څخه اجازه لري. تړاو یا سود هم دا دی چې ویښتان د سر یوه برخه ده. په لاندې کې، موږ به د دې موضوع په اړه نور معلومات زده کړو.(4 : 4)

مجاز یوه عربي کلمه ده چې له حقه پرته بله معنا لري او په ادبي اصطلاح کې د یوې کلمې په بله مانا کارولو ته ویل کېږي، په دې شرط چې مانا یې له اصلي معنا سره یو څه تړاو ولري. نو ويلای شو چې د شاعر له خوا کارول شوې کلمه رښتينې مانا او انځوريزه مانا لري او دا دواړه معناوې له هغه څه سره تړلې دي چې په ادبي اصطلاح کې "سود" يا "خپلواکۍ" بلل کېږي. که چیرې دا علاقه شتون ونلري، نو دا به په عملي توګه ناممکن وي چې د اصلي (لومړني) او انځور (ثانوي) معنی ترمنځ اړیکه ومومي.په زړه پورې خبره دا ده چې اجازه یوازې د ادب په ډګر پورې محدوده نه ده او د انساني ژبې په څیر اوږد تاریخ لري. ډیری خلک ممکن په خپلو ورځنیو خبرو اترو کې اجازه وکاروي. هغه څه چې په ادب کې د جواز په برخه کې مهم دي هغه هنري او جمالیاتی اړخ دی.( 4 : 5 )  

1 . 2 .  مرسل مجاز څه ته وايی ؟

مرسل په لغت کې مطلق او آزاد شوي ته وایې. يعنې د استعارې په شان په يوې ځانګړي علاقې پور رې مقيد نه‌وۍ :

اصطلاً: مرسل مجاز هغه مجاز ز دی چې بې له تشبيه څخه بله علاقه ولري. يعنې هر کله چې یو لفظ د خپلې حقیتې وضعې معنا ته سربیره په بله معنا دواړو معناوو کې یې د تشبيه تعلق . بلکې څه داسې قرینه پکې موجوده وي چې د هغې په وجه ترې مجاز معنا مراد شي. دې ته مرسل مجاز وایې . لکه چې وایې: «لاس یې راسره وکړو» يمتي هدد او مرسته يرا سره گړد د. څرنګه چې مدد او مرسته په لاس کیږي. مدد ته يې د د مرسل مجاز په طريقه لاس ني دزي» . یکن لاس ته د مدد سره تشبيه نه ده ورکړل شوي او نهمدد د لاس ره نشيیه ضسشری دا دلته د محاز ز وجه داده چې لاس د د مدد سبب دۍ موږ په ورځنیو خبرو کې

ډیرې کلمې په اصلي نه بلکې بله معنا کاروو: »لک په لاندې جملو کې ‎١‏

‎١‏. په غو ږ کې خلی مه وهه

2. ده بدخېل سټدا کا روکړ.

۳ .سړی د بل چا حق نه خور

په لومړۍ جمله کې له (خلې )مظلیږ د خلې سر دی یعنې کل دجز په معنا راغلی دۍ دویمه جمله کې: له «مټه متظوږ ژوږ دی : زورد مټ معلول بللۍ شو.

دریمه جمله کې: له «سړي» منظو, ر نارينه نه» بلکې بنيادم دی» خاص د د عام په معنا راوړل شوی دۍ په پورته درې وا ړه جملو کې ( ځلۍ .مت سړی) کلمې پخپلو لغوي معناو نه بلکې په نورو معناوو کارول شوي دي او د معنا په اخيستلو کې یې د مجازي او لغوي معناوو ترمنځ مناسبت او ر رابطلې»ء چې غیر له تشبيه نه نورې علاقې دي. په پام کې نیول شوي دي. ادبي فنون (بديع- بیان)   په تشييه او استعاره کې هم دوه اړخیزه رابطه (په سر او مشبه به ترمنځ او په استعاره کې دمستعارله او مستعارمنه ترمنځ د مبالغې اوتاکید په اساس) جوړيږۍ دا چې محوپ لم خي بوليه قد الو وته يې   تشيه کوي.مرسل مجاز د قافيې په موندلو کې له شاعر سره مرسته کوي»(2 : 4)

 په دې اړوند د رحمان بابا لاندې بیت وګورئ

د اوبو په ویش چې ورشي انصاف پريږدي

که په لاس کې ورقو نه دکتاب وي

دې بیت کې پسې نورې کړۍ که وگورو نو د کتاب د قانیې کلمه ده» چې منظور ورته «قرانکریم» دی يعنې عام کتاب ياد شوی دی او د رحمان بابا مراد ورنه اص کتاب دۍ . رمل از د گلام په مرسبلی. کې هم مرسته

پیرمحمد کاروان وايي: :

لاس دې راکړه ستا په لاس کې مې ژوندون دی

سٌتا په لاس کې د کاروان د مینې یون دی

د ماروان په دي شعر کې درې ځایه د لاس کلمه استعمال شوې ده. دويم او د ری لاس د واک او قدرت په معنا راغلی دی. يعتې پسېب (لاِس) ذکر شوئ او منظور ورنه مسبب (واک اوقدرت) دۍ : مرل مجازه کلماتو د تکرار په مختیوي کې برخه اخلي او له دې یرې» ښمرار شر د ژبې لد ښایښته تولر سیا مرسته کوي. (3 : 3)

۱ . 1 . دمجاز او استعاره توپیرونه

استعاره د ورته والی پر بنسټ ولاړه ده. په استعاره کې ، یو څه د هغه څه ځای نیسی چې تاسو یې معنی لرئ. استعاره هڅه کوی چې د شیانو تر منځ استعاره پیدا کړی. او استعاره د پوهیدو وړ ورته والی او ورته والی موندلو لپاره کار کوی. لکه د څپو سره د غږ څپو ورته والی چې په حوض کې د ډبرو اچولو یا د څارویو ځانګړتیاو ګمارلو پایله لری ترڅو د انسانانو شخصیت تشریح کړی. هغه د یو خرس په څیر دی ، یو انسان دی چې انسان دی. پداسې حال کې چې ریښې ممکن واقعیا دا بد نه وی ، په هر حالت کې ، د ریښې ځانګړتیا سره د چا ورته والی څخه ، موږ وکولی شو د دوی شخصیت ځانګړتیاوې په یو ځانګړی ډول تعریف کړو. استعارې لکه د واورې په څیر سپین ، د پنبې په څیر نرم ، تیتلی (د هغې د مور په وینا چې د هغې معیوب پاملرنه کوی) او د کب په څیر ( لامبو). د استعارې مثالونه شتون لری ، هر یو یې د ذکر شوی ملکیتونو استازیتوب کوی. استعاره د ورته والی پر بنسټ ولاړه ده. په استعاره کې ، یو څه د هغه څه ځای نیسی چې تاسو یې معنی لرئ. استعاره هڅه کوی چې د شیانو تر منځ استعاره پیدا کړی. او استعاره د پوهیدو وړ ورته والی او ورته والی موندلو لپاره کار کوی. لکه د څپو سره د غږ څپو ورته والی چې په حوض کې د ډبرو اچولو یا د څارویو ځانګړتیاو ګمارلو پایله لری ترڅو د انسانانو شخصیت تشریح کړی. هغه د یو خرس په څیر دی ، یو انسان دی چې انسان دی. پداسې حال کې چې ریښې ممکن واقعیا دا بد نه وی ، په هر حالت کې ، د ریښې ځانګړتیا سره د چا ورته والی څخه ، موږ وکولی شو د دوی شخصیت ځانګړتیاوې په یو ځانګړی ډول تعریف کړو. استعارې لکه د واورې په څیر سپین ، د پنبې په څیر نرم ، تیتلی (د هغې د مور په وینا چې د هغې معیوب پاملرنه کوی) او د کب په څیر ( لامبو). د استعارې مثالونه شتون لری ، هر یو یې د ذکر شوی ملکیتونو استازیتوب کوی.(3 : 4)

خلاصه تحقیق

ژوند زموږ د ژواک د سرشنو یو سپېڅلی کتاب دی او ښه شاعر ددغه کتاب مفسر دی- د شاعر لويه بریا د هغه د پلټنې زور(قوت او انکشاف) دی. هر څوک د ژوند دغه پلټنه نه شي کولاۍ ښه شاعر د ژوند په پټو او ښکاره ټولو رازونو پوه وي او خپل خیال موږ ته په داسې ښکلې لفظونو کې وړاندې کوي. چې زموږ ټولې پټې ارادې او قوتونه راڅرګند کړي او له ځانه سره مو د ژوند د ښايست په نندارو ودروي.

اشتراک‌گذاری: