توضیحات

دا مونوګراف بشپړ شوی او پروپوزل هم لري. تاسو کولی شئ د واتساپ له لارې موږ ته پیغام واستوئ ترڅو یې ترلاسه کړئ.

واتساپ: ۰۷۹۹۱۱۸۸۳۱

مونوګراف تضمین شوی دی، هېڅ تغیر ته اړتیا نه لري، او لا دمخه دفاع او وړاندې شوی دی.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

لومړی فصل

د څیړني کلیات

1 . 1 . د څیړنې مسئله

په ۲۰۲۱ کال کې، د افغانستان د حکومتي شتمنیو او مالي منابعوشتمنیو کنګل کیدل کېدل د افغانستان پر اقتصاد او ټولنه ژورې او پراخې اغیزې لرلې دي. دا مسئله د نړیوالو بندیزونو او د افغانستان د نوي حکومت په رسمیت نه پېژندلو له امله رامنځته شوې، چې په پایله کې یې د افغانستان مرکزي بانک او حکومتي شتمنۍکنګل کیدل شوې. د دې  شتمنیو کنګل کیدل کېدو له امله، د افغانستان اقتصاد له پراخو ستونزو سره مخ شوی دی، چې دا مسئله د څېړنې لپاره یوه جدي موضوع ګڼل کېږي.د شتمنیو کنګل کیدلو  له امله، د افغانستان بانکي سیستم له جدي ستونزو سره مخ دی. بانکونه د نقدو پیسو له کمښت سره مخامخ دي، چې دا حالت د بانکي خدماتو په وړاندې کولو کې محدودیتونه رامنځته کړي دي. د بانکي انتقالاتو ستونزې او د حوالې سیستم کې مشکلات د اقتصادي فعالیتونو په ټیټه کچه کېدو او د خلکو د ورځنیو اړتیاوو پوره کولو کې خنډونه رامنځته کړي دي.د سوداګرۍ او پانګونې په برخه کې هم شتمنیو کنګل کیدل  پراخې ستونزې رامنځته کړي دي. د صادراتو او وارداتو کمښت، د سوداګریزو تړونونو نشتوالی، او د پانګوالو د باور کمښت هغه عوامل دي چې د سوداګرۍ او پانګونې په کمزورتیا کې مهم رول لري. د خصوصي سکتور فعالیتونه هم د بانکي محدودیتونو او د پانګوالو د اندیښنو له امله کمزوري شوي دي، چې دا حالت د اقتصادي ودې په مخ کې لوی خنډ جوړوي.د نړیوالو مرستو کموالي او د قرضو شرایط او محدودیتونه هم د افغانستان اقتصاد په شدیده توګه اغیزمن کړي دي. د نړیوالو مرستو نشتوالی د بنسټیزو خدماتو، پرمختیایي پروژو او د خلکو د اړتیاوو په پوره کولو کې جدي ستونزې رامنځته کړي دي. د قرضو ترلاسه کولو په برخه کې د سختو شرایطو او محدودیتونو له امله، د افغانستان حکومت او خصوصي سکتور د مالي سرچینو ترلاسه کولو لپاره له جدي خنډونو سره مخ شوي دي. ( نړیوال بانک ،۱۴۰۲)

د شتمنیو کنګل کیدل  اغیزې د افغانستان د اقتصادي وضعیت په خرابېدو، د بې وزلۍ او وزګارتیا په زیاتېدو، د بانکي خدماتو په کمزورتیا، او د سوداګرۍ او پانګونې په محدودېدو کې څرګندې شوې دي. دا حالت د افغانستان اقتصادي او ټولنیز وضعیت خرابوي او د خلکو د ژوند په معیارونو کې جدي کمښت راولي.د دې څېړنې اصلي مسئله دا ده چې د افغانستان د شتمنیو کنګل کیدل  اقتصادي اغیزې په دقیق ډول وڅېړل شي، ترڅو د دې ستونزې اصلي عوامل او د حل لارې چارې څرګندې شي. دا څېړنه به د افغانستان اقتصادي وضعیت د ښه والي لپاره مهمې سپارښتنې وړاندې کړي او د راتلونکو پالیسیو جوړولو لپاره بنسټیز معلومات برابر کړي.

 1 . 2 . دڅېړنې موخې

1. د افغانستان شتمنیو کنګل کیدلو د اقتصادی اغیزو بررسی کول
2. د سوداګرۍ او پانګونې په برخه کې د شتمنیو کنګل کیدل  اغیزو بررسی کول . 
3. د شتمنیو کنګل کیدل  اغیزو د کمولو لپاره د حل لارو او سپارښتنو بررسی کول

1 . 3 . د څیړنې  اهمیت

 د افغانستان د شتمنیو کنګل کیدل او د هغه په اقتصاد اغیزې په ځانګړې توګه په وروستیو کلونو کې یو له مهمو او اړینو موضوعاتو څخه دی. د دې موضوع څیړنې اهمیت په لاندې ډول توضیح کیدی شي:

  ۱. د دولت لپاره اهمیت:

اقتصادي سیاستونه: د افغانستان دولت د اقتصادي سیاستونو په جوړولو کې د شتمنیو کنګل کیدلو اغیزو په پوهیدو سره کولی شي خپلو پلانونو کې ښه والی راولي او له دې لارې د اقتصادي ثبات لپاره غوره اقدامات ترسره کړي.

بین المللي اړیکې: د شتمنیو کنګل کیدل د افغانستان او نورو هیوادونو ترمنځ د اړیکو په کیفیت هم اغیزه لري. د دې موضوع په اړه څیړنه کولی شي د دې اړیکو ښه کولو لپاره لارښونې وړاندې کړي.

بودجې پلانونه: د شتمنیو کنګل کیدلو اغیزې په بودجې پلانونو او مالي تګلارو باندې هم مستقیم تاثیر لري. د دې اغیزو تحلیل کولی شي دولت ته په دې برخه کې د غوره پلان جوړولو مرسته وکړي.

  ۲. د رسنیو لپاره اهمیت:

پوهاوی زیاتول: د شتمنیو کنګل کیدل او د هغې په اقتصاد اغیزې په اړه د رسنیو له لارې پوهاوی زیاتیدل کولی شي خلکو ته د موضوع په اهمیت پوهیدل اسانه کړي.

خبرتیا: رسنۍ کولی شي د دې څیړنې پایلې خلکو ته وړاندې کړي او په دې ډول د عامه نظر جوړولو او پوهې زیاتولو کې مرسته وکړي.

تحلیلونه او تبصرې: د رسنیو لخوا د شتمنیو کنګل کیدلو په اړه تحلیلونه او تبصرې کولی شي د موضوع په اړه مختلف نظریات وړاندې کړي او په دې ډول د موضوع په اړه جامع نظر وړاندې کړي.

  ۳. د خلکو لپاره اهمیت: اقتصادي پوهه: خلک د شتمنیو کنګل کیدلو او د هغې په اقتصاد اغیزو په اړه پوهیدل کولی شي په دې ډول د خپلو اقتصادي تصمیم نیولو کې ښه والی راولي.

1 . 4 . د څیړنې پوښتنې

1. د افغانستان شتمنیو کنګل کیدل او په اقتصادی اغیزی څه دی؟
2. د سوداګرۍ او پانګونې په برخه کې د شتمنیو کنګل کیدل  اغیزې څه دی؟   
3. د شتمنیو کنګل کیدل  اغیزو د کمولو لپاره د حل لارو او سپارښتنو وړاندې کول څه دی؟

خلاصه تحقیق

منجمد پیسې هغه شتمنۍ او مالي منابع دي چې د نړیوالو بندیزونو او سیاسي فیصلو له امله د یوې هېواد یا حکومت لاسرسی ورته محدود یا کاملاً قطع شوی وي. په افغانستان کې، د ۲۰۲۱ کال د اګست وروسته، د نړیوالو بندیزونو له امله، د افغانستان مرکزي بانک او حکومتي شتمنۍشتمنیو کنګل کیدل شوې، چې دا حالت د اقتصادي او مالي وضعیت په خرابېدو کې مهم رول لري.په افغانستان کې د شتمنیو کنګل کیدل مسله د نړیوالو بندیزونو او د نړیوالې ټولنې لخوا د افغانستان حکومت په رسمیت نه پېژندلو له امله رامنځته شوې ده.

اشتراک‌گذاری: